Plakaty Jazz Jamboree. Wystawa z okazji 60-lecia Festiwalu

Jubileusz Festiwalu Jazz Jamboree w sposób oczywisty koncentruje uwagę na dorobku muzycznym imprezy. Dla mnie – miłośnika jazzu i plakatu polskiego, jest też znakomitą okazją do refleksji na temat plakatowej oprawy imprezy. Czas odradzania się muzyki jazzowej w Polsce przypadł na najlepsze lata zjawiska artystycznego nazwanego Polską Szkołą Plakatu. Początki tego fenomenu to późne lata czterdzieste i wspaniałe plakaty filmowe, ale apogeum tego zjawiska graficznego przypadło na lata 1955-1965.

Galeria Ethos

Plakat jako dzieło sztuki

We wcześniejszej dekadzie działania komunistycznego reżimu koncentrowały się na wykluczaniu jazzu z życia muzycznego w Polsce. Wykonywanie i słuchanie jazzu było zakazane, niestosowanie się do tych zaleceń wiązało się z represjami wobec muzyków i słuchaczy. Ten rodzaj muzyki był dla ówczesnych władz wrogi ideowo, kulturowo, programowo. Na szczęście przetrwał i po liberalizacji życia w drugiej połowie lat pięćdziesiątych triumfalnie powrócił na polską scenę muzyczną. Był wykonywany na dużych festiwalach, w klubach studenckich i na innych małych scenach. Uczestniczenie w tych imprezach było istotne także w wymiarze pozamuzycznym, stanowiło manifestację światopoglądową odrzucającą oficjalne propagandowe dogmaty.

Polska Szkoła Plakatu

Polska Szkoła Plakatu to pojęcie znane od lat wielbicielom sztuki, jednocześnie wymykające się łatwej definicji. Przyjmuje się, że cechą wspólną było wyniesienie plakatu z poziomu banalnej użytkowej grafiki do wysokiej klasy dzieł sztuki. Środki wyrazu stosowane przez grafików znacząco się od siebie różniły. Poczynając od rozbudowanych kompozycji malarskich, poprzez realizacje fotograficzne, układy liternicze, do projektów bazujących na znaku graficznym. Metafory, aluzyjność, prowokacje i intelektualne zagadki to także cechy związane z tym nurtem.

Za pierwszy plakat jazzowy po odwilży 1956 roku przyjmuje się projekt Jerzego Skarżyńskiego promujący I Ogólnopolski Festiwal Muzyki Jazzowej w Sopocie. Stołeczny festiwal był kontynuacją imprezy sopockiej, nazwa Jamboree pojawiła się na drukach festiwalowych dopiero w roku 1965.

wystawa plakatu Jazz Jamboree

fot. Filip Błażejowski

wystawa plakatu Jazz Jamboree

fot. Filip Błażejowski

Druki kolekcjonerskie

Każda edycja festiwalu, będąca od połowy lat pięćdziesiątych świętem dla miłośników tej muzyki, była anonsowana kolejnymi, specjalnie zamawianymi plakatami.  Stanowiły one cenne pamiątki i szybko stały się poszukiwanymi obiektami kolekcjonerskimi. Zabierali je ze sobą do domów koncertujący muzycy z całego świata oraz goście festiwalowi. Plakaty trafiały do kolebki jazzu – USA, państw Europy Zachodniej, ale także do NRD czy na Węgry, skąd przyjeżdżało wielu festiwalowych słuchaczy.

Projekty wykonywali najbardziej znani graficy Polskiej Szkoły Plakatu. W początkowym okresie szczególnie aktywni byli Jerzy Skarżyński, Rosław Szaybo, Waldemar Świerzy. Pojedyncze druki projektowali inni wybitni polscy graficy: Henryk Tomaszewski, Jan Młodożeniec, Wiktor Górka, Hubert Hilscher, Maciej Urbaniec. W późniejszych latach dużą aktywność w realizowaniu projektów wykazywali Rafał Olbiński, Wojciech Korkuć oraz dwudziestoletniej przerwie mieszkający wówczas w Wielkiej Brytanii Rosław Szaybo.

 

Andrzej Pągowski

Andrzej Pągowski. fot. Filip Błażejowski

Radosław Szaybo

Radosław Szaybo. fot. Filip Błażejowski

Powyższe nazwiska są tak ważne dla miłośników projektowania graficznego jak dla fanów jazzu Miles Davis, Thelonious Monk, Keith Jarrett czy Krzysztof Komeda.

Z nadzieją w przyszłość

Rok 2000 jest smutną datą w odniesieniu do plakatów festiwalowych. Druki XXI wieku to w większości typowe, pozbawione wartości artystycznej afisze informujące o koncertach, bez ambicji autorskiego, ciekawego pokazania tematu. Optymistycznym akcentem jest plakat ubiegłoroczny i najnowszy, które zaprojektował znany i lubiany grafik Andrzej Pągowski. Mam nadzieję, że kolejne edycje tej zasłużonej dla kultury polskiej imprezy będą także anonsowane plakatami nawiązującymi do najlepszych tradycji polskiego autorskiego plakatu artystycznego.

tekst: Piotr Dąbrowski

piotr dąbrowski

Piotr Dąbrowski. fot. Filip Błażejowski

Piotr Dąbrowski kolekcjoner, ekspert w dziedzinie plakatu polskiego, zawodowo związany z tą dziedziną sztuki od 1980 roku, współzałożyciel International Vintage Poster Dealers Association – międzynarodowej organizacji z siedzibą w Nowym Jorku zrzeszającej renomowanych dealerów plakatów. Właściciel największej, istniejącej od 1997 roku internetowej galerii plakatu polskiego www.theartofposter.com oferującej 7000 plakatów z lat 1899-2016. Organizator wystaw, wydawca, pasjonat stale uzupełniający i rozwijający liczącą około 20000 polskich plakatów kolekcję. Prowadzi działalność ekspozycyjną bez stałej siedziby, prezentując plakaty w muzeach, galeriach, biurach, kawiarniach i przestrzeni miejskiej w Polsce i za granicą.


Wystawa z kolekcji Galerii Plakatu Piotra Dąbrowskiego
www.theartofposter.com
+48 694193588

30.09.2018 – 28.10.2018
Galeria Ethos
Plac Trzech Krzyży 10/14, Warszawa
godz. otwarcia 16.00-20.00

autor plakatu wystawy: Dawid Ryski
producent wystawy: Horeca Group